Europäischer Rechnungshof - European Court of Auditors
Budżet UE na lata 2028–2034 – kontrolerzy zabierają głos w sprawie nowo proponowanych rozwiązań dotyczących rolnictwa
- Bild-Infos
- Download
Komunikat prasowy
Luksemburg, 9 lutego 2026 r.
Budżet UE na lata 2028–2034 – kontrolerzy zabierają głos w sprawie nowo proponowanych rozwiązań dotyczących rolnictwa
Europejski Trybunał Obrachunkowy sformułował opinię na temat projektowanych przepisów, które – jeśli zostaną przyjęte – będą regulować kwestie związane z rolnictwem i produkcją żywności w UE w latach 2028–2034. W opublikowanej dziś opinii Europejski Trybunał Obrachunkowy przedstawił Parlamentowi Europejskiemu i Radzie UE swoją niezależną, ekspercką ocenę na temat wniosków ustawodawczych Komisji Europejskiej, które dotyczą wspólnej polityki rolnej (WPR) i wspólnej organizacji rynków produktów rolnych. Kontrolerzy sformułowali uwagi odnoszące się do proponowanej koncepcji i wdrażania przyszłej WPR, mając na uwadze kwestie zapewnienia należytego zarządzania finansami, rozliczalności i unijnej wartości dodanej. Zwrócili uwagę na kilka zagrożeń wynikających z niepewności i braku jasności co do niektórych rozwiązań oraz podkreślili, że konieczne jest zapewnienie możliwości prześledzenia, dokąd trafia finansowanie unijne.
W 2025 r. Komisja przedstawiła propozycję unijnego budżetu na lata 2028–2034, określanego jako wieloletnie ramy finansowe (WRF). Ma on sięgać łącznie kwoty 2 bln euro. Największym elementem WRF byłby Europejski Fundusz, którego budżet ma wynosić około 865 mld euro. WPR, czyli obecnie główny unijny program wydatkowania na rolnictwo, byłaby jedną z polityk finansowanych ze środków tego nowego funduszu, w oparciu o plany krajowe. Oznacza to, że po raz pierwszy od ustanowienia WPR w 1962 r. nie istniałby odrębny fundusz na potrzeby rolnictwa. We wniosku Komisji zaproponowano również istotną zmianę koncepcji finansowania, a mianowicie zniesienie dwóch dotychczasowych filarów wsparcia w ramach WPR, z których pierwszy obejmował wsparcie na rzecz rolników i sektora rolno-spożywczego, a drugi – rozwój obszarów wiejskich.
Kontrolerzy stwierdzili, że skomplikowane mechanizmy planowania i przyjmowania planów, w połączeniu z bardziej złożoną strukturą prawną nowej WPR, mogą doprowadzić do niepewności, która zmniejszy przewidywalność finansowania z perspektywy beneficjentów, opóźni udostępnianie środków finansowych, a ostatecznie może wręcz zniweczyć spodziewane uproszczenie przepisów. W ramach porozumienia międzyinstytucjonalnego między przewodniczącymi Parlamentu Europejskiego i Komisji oraz prezydencją Rady z listopada 2025 r. uzgodniono, że niektóre przepisy zawarte w projekcie rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu mają zostać przeniesione do rozporządzenia w sprawie WPR. Kontrolerzy są zdania, że rozporządzeniem w sprawie WPR powinno zostać objętych jeszcze więcej przepisów dotyczących WPR, co zapewniłoby całościowe podejście do wspólnej polityki rolnej.
Kolejna niepewność może wynikać z faktu, że łączna kwota finansowania z WPR będzie znana dopiero po przyjęciu planów krajowych w ramach Europejskiego Funduszu. Dla odbiorców środków finansowych rozwiązanie to oznacza, że nie będą prawdopodobnie w stanie oszacować na etapie planowania, jakiej kwoty finansowania mogą się spodziewać. Wyzwaniem może być ponadto porównywanie wydatków w ramach wspólnej polityki rolnej na podstawie obecnych WRF z potencjalnym przydziałem środków finansowych na podstawie kolejnych WRF.
Dodatkowym źródłem niepewności jest brak jasności co do tego, które interwencje w ramach WPR miałyby opierać się na produktach, a które na kamieniach milowych i wartościach docelowych. Niepewność ta może prowadzić do przyjęcia niespójnych rozwiązań w poszczególnych państwach UE. W tym kontekście kontrolerzy podkreślają, że także w przypadkach, gdy interwencje opierają się na kamieniach milowych i wartościach docelowych, należy zapewnić rozliczalność i możliwość monitorowania wydatków. W szczególności możliwość monitorowania przepływu środków finansowych z rachunków unijnych do beneficjentów końcowych, przykładowo rolników, jest warunkiem koniecznym, by Europejski Trybunał Obrachunkowy mógł wykonywać powierzone mu zadania.
Biorąc pod uwagę zakres proponowanych zmian i elastyczność przyznaną państwom UE, jeśli chodzi o opracowanie planów krajowych, trudno jest przedstawić realistyczne szacunki co do tego, jaki wpływ mogłyby mieć wnioski ustawodawcze Komisji na wysokość finansowania przydzielanego poszczególnym krajom. Należy także zwrócić uwagę, że większa elastyczność zapewniona państwom UE nie powinna osłabiać dążenia do realizacji wspólnych celów WPR, takich jak: godziwe dochody rolników, troska o środowisko i działania na rzecz klimatu oraz bezpieczeństwo żywnościowe. W przeciwnym razie elastyczność ta mogłaby poskutkować powstaniem nierównych warunków działania dla rolników i negatywnie wpłynąć na uczciwą konkurencję oraz funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Aby ograniczyć to ryzyko, Komisja, której rola w zakresie sterowania tym obszarem polityki została wzmocniona, będzie musiała skutecznie pełnić swoją funkcję.
Informacje ogólne
Funkcjonujące dotychczas oddzielnie fundusze mają zostać połączone w jeden fundusz określany jako Europejski Fundusz, który miałby obejmować finansowanie unijne na rzecz różnych długotrwałych strategii politycznych przydzielane w oparciu o plan krajowy sporządzony odrębnie dla każdego państwa. Podstawą płatności na rzecz państw członkowskich w ramach WPR byłyby albo uzyskane produkty, albo osiągnięte kamienie milowe i wartości docelowe. Środki budżetowe przydzielone na WPR miałyby obejmować kwotę przeznaczoną na wsparcie dochodów rolników w wysokości co najmniej 293,7 mld euro (jest to kwota „wyodrębniona” na ten cel) oraz środki finansowe spoza wyodrębnionej kwoty na rzecz realizacji innych działań w ramach WPR, takich jak program rozwoju obszarów wiejskich LEADER wzmacniający pozycję społeczności lokalnych, wsparcie dla regionów najbardziej oddalonych oraz unijny program dla szkół. W porozumieniu międzyinstytucjonalnym zaproponowano, by docelowy poziom finansowania na rzecz rolnictwa wyniósł 10% środków finansowych spoza wyodrębnionej kwoty (co najmniej 48,7 mld euro w cenach bieżących). Ponadto w ramach umowy o partnerstwie UE-MERCOSUR Komisja wystąpiła z propozycją, by od 2028 r. państwa UE miały dodatkowo dostęp do około 45 mld euro w ramach kwoty elastyczności, które będą mogły przeznaczyć na zaspokojenie potrzeb rolników i społeczności wiejskich.
Opublikowana dzisiaj opinia jest częścią pakietu opinii Trybunału na temat wniosków ustawodawczych dotyczących wieloletnich ram finansowych. Opinia dostępna jest na stronie internetowej Trybunału w języku angielskim. Pozostałe wersje językowe zostaną opublikowane wkrótce. Europejski Trybunał Obrachunkowy opublikował niedawno opinie na temat wniosków ustawodawczych dotyczących Europejskiego Funduszu Konkurencyjności, programu „Horyzont Europa”, rozporządzenia w sprawie WRF oraz nowych zasobów własnych UE. Wkrótce ukażą się kolejne opinie, które dotyczyć będą Europejskiego Funduszu, ram wykonania dotyczących WRF, instrumentu „Globalny wymiar Europy”, Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności i programu Erasmus+. Rada UE i Parlament Europejski zwróciły się do Trybunału o sporządzenie powyższych opinii. Opinie te zostaną następnie wzięte przez nie pod uwagę w trakcie rozpatrywania wniosków Komisji.
Przydatne linki
Opinia w sprawie nowego wniosku ustawodawczego dotyczącego WPR
Contact:
ECA press office: press@eca.europa.eu