Europäischer Rechnungshof - European Court of Auditors
EU-begroting 2028 2034: auditors zetten vraagtekens bij nieuw Europees Fonds en resultaten van EU-uitgaven
- Photo Info
- Download
Persbericht
Luxemburg, 24 februari 2026
EU-begroting 2028‑2034: auditors zetten vraagtekens bij nieuw Europees Fonds en resultaten van EU-uitgaven
De financiële toezichthouder van de EU heeft zich uitgesproken over de nieuwe ontwerpwetgeving. Zodra deze is aangenomen, moet ze bijna de helft van de voorgestelde EU-begroting van 2 biljoen euro voor de periode 2028‑2034 aansturen. In twee vandaag gepubliceerde adviezen reageert de Europese Rekenkamer (ERK) op verzoeken van het Europees Parlement en de Raad van de EU om onafhankelijk deskundig advies te geven over de voorstellen van de Europese Commissie voor het nieuwe Europees Fonds. Dit fonds moet financiële steun bieden voor onder meer cohesie, landbouw en veiligheid via nationale plannen. Het gaat vergezeld van een voorstel voor een nieuwe manier om prestaties te meten en de EU-uitgaven te traceren. Deze voorstellen veranderen fundamenteel de manier waarop de EU-uitgaven worden gepland, beheerd en gecontroleerd. De auditors waarschuwen dan ook voor meerdere risico’s voor een gezond financieel beheer en dringen aan op sterkere waarborgen.
In 2025 heeft de Commissie voorgesteld om in totaal 2 biljoen euro beschikbaar te stellen voor de EU-begroting 2028‑2034, ook wel het meerjarig financieel kader (MFK) genoemd. Volgens het voorstel zou het Europees Fonds het grootste onderdeel van het volgende MFK vormen, goed voor bijna 44 % van de totale uitgaven. Het Fonds zou de financiering van langlopende beleidsterreinen zoals cohesie en landbouw samenvoegen met nieuwe prioriteiten, waaronder defensie. Dat moet gebeuren via één nationaal plan per lidstaat. Het moet de EU-financiering eenvoudiger en minder gefragmenteerd maken en grotere synergieën tussen de verschillende beleidsmaatregelen bieden. Daarnaast stelt de Europese Commissie voor om tot 150 miljard euro aan leningen aan de lidstaten te verstrekken, die zouden worden gefinancierd via leningen die de EU zelf aangaat. Het Europees Fonds introduceert een nieuw financierings- en uitvoeringsmodel waarin betalingen aan lidstaten afhankelijk zijn van het behalen van mijlpalen en streefdoelen, en niet langer van de terugbetaling van kosten, zoals nu het geval is. Dit model van beloning voor het realiseren van beloofde investeringen en hervormingen is geïnspireerd op het coronaherstelfonds van de EU, dat eerder door de auditors is bekritiseerd.
De auditors maken in hun adviezen verschillende opmerkingen over het nieuwe voorstel, waaronder de volgende:
- De integratie van verschillende fondsen combineert beleidsterreinen met uiteenlopende doelstellingen, tijdschema’s en uitvoeringsmodellen. Dit kan het systeem complexer maken en compromissen tussen prioriteiten vergen. De auditors merken op dat de lidstaten moeite kunnen hebben om via hun nationale plannen alle EU-doelstellingen naar behoren te realiseren. Tegelijkertijd moeten zij hun maatregelen afstemmen op regionale en nationale ontwikkelingsbehoeften.
- Hoewel het voorstel meer vereenvoudiging belooft, zal dit vooral op het niveau van de Commissie het geval zijn. De administratieve lasten voor de lidstaten, regio’s en begunstigden zullen daarentegen mogelijk niet afnemen.
- Het voorgestelde uitvoeringsmodel koppelt betalingen aan het behalen van op output gebaseerde mijlpalen en streefdoelen. Het is daarom van cruciaal belang dat deze mijlpalen en streefdoelen nauwkeurig worden gedefinieerd, zodat duidelijk is wanneer ze daadwerkelijk zijn bereikt. Er moeten ook voldoende waarborgen zijn voor de betrouwbaarheid van de kostenramingen. Bovendien kunnen verschillen in de opzet, ambitie en interpretatie van mijlpalen en streefdoelen tussen de lidstaten de vergelijkbaarheid en gelijke behandeling ondermijnen.
- Het voorgestelde zekerheidskader brengt verantwoordingsrisico’s met zich mee, en mogelijk kan de Commissie het Europees Parlement en de Raad onvoldoende zekerheid bieden dat het geld op deugdelijke wijze is beheerd. Het voorstel beperkt de rol van de Commissie en vertrouwt meer op nationale controlesystemen, waarin de ERK de afgelopen jaren consequent tekortkomingen heeft aangetroffen. Daarom moeten er effectieve controle- en auditvereisten worden vastgesteld, met expliciete financiële gevolgen als de EU- en nationale wetgeving niet wordt nageleefd.
Wat betreft het meten van de prestaties van EU-uitgaven:
- De auditors stellen dat het voorgestelde prestatiekader de voorwaarden schept om de prestatierapportage en de integratie van de horizontale prioriteiten van de EU te verbeteren. Toch zullen een aantal tekortkomingen in het ontwerp het moeilijk maken om de prestaties te beoordelen. Met name ontbreken voor een kwart van de steunverleningsgebieden resultaatindicatoren, en bevat het voorstel geen impactindicatoren, wat de evaluaties bemoeilijkt. Dit betekent dat het voorgestelde kader het risico met zich meebrengt dat de voortgang van de uitvoering wordt gemeten, in plaats van na te gaan of de EU-doelstellingen zijn bereikt.
- Er is ook geen duidelijk verband tussen financiering en resultaten. Evenmin bevat het voorstel bepalingen over het verzamelen van informatie over overheidsuitgaven voor uit de EU-begroting gefinancierde maatregelen. Bij de berekening van de EU-uitgaven voor horizontale prioriteiten zoals het milieu, zouden de bijdragen van de programma’s gebaseerd zijn op ramingen in plaats van op werkelijke uitgaven. Daardoor worden de cijfers mogelijk nog steeds overschat.
- Tot slot ontbreekt in het voorstel een duidelijk toezicht- en verantwoordingskader om de betrouwbaarheid van de gerapporteerde prestatie-informatie te waarborgen. Tegen deze achtergrond moeten de informatiesystemen voor transparantie en prestatierapportage volledige toegang bieden voor audit- en controledoeleinden en de traceerbaarheid in de tijd waarborgen.
Achtergrond
De Raad van de EU zal uiteindelijk over de begroting beslissen en het Europees Parlement moet deze goedkeuren. Beide instellingen hebben de auditors om advies gevraagd voordat ze zelf de MFK-voorstellen van de Commissie onder de loep nemen. De ERK is half januari 2026 begonnen met het uitbrengen van adviezen over deze voorstellen. De auditors geven nu hun standpunt over twee wetgevingsvoorstellen van de Commissie. Het ene voorstel heeft betrekking op het nieuwe Europees Fonds, waarmee één reeks regels wordt vastgesteld ter ondersteuning van cohesie, landbouw en platteland, visserij en maritieme zaken, welvaart en veiligheid. Het andere voorstel betreft het kader voor het traceren van EU-uitgaven en het meten van prestaties ervan. Beide adviezen zijn in het Engels beschikbaar op de website van de ERK; andere EU-talen volgen binnenkort.
Gerelateerde links
Advies over het Europees Fonds
Advies over het traceren van EU-uitgaven
Contact:
ECA press office: press@eca.europa.eu