12.01.2026 – 17:53

Europäischer Rechnungshof - European Court of Auditors

EU-begroting 2028 2034: auditors geven advies over het Europees Fonds voor concurrentievermogen en Horizon Europa

Persbericht

Luxemburg, 12 januari 2026

EU-begroting 2028‑2034: auditors geven advies over het Europees Fonds voor concurrentievermogen en Horizon Europa

De Europese Rekenkamer (ERK) heeft vandaag twee adviezen uitgebracht over de wetgevingsvoorstellen van de Europese Commissie ter bevordering van concurrentievermogen, onderzoek en innovatie in de EU via het Europees Fonds voor concurrentievermogen en het programma Horizon Europa. Dit zijn de eerste van een reeks adviezen die de ERK zal uitbrengen over de voorstellen voor de EU-begroting voor de periode 2028‑2034. De auditors geven onafhankelijk en deskundig advies over de opzet, de governance, het prestatiekader en de regelingen voor financiële controle van de begroting. Hun advies is niet alleen bedoeld om ervoor te zorgen dat de initiatieven de transparantie en verantwoordingsplicht bevorderen, maar ook dat het EU-geld efficiënt en doeltreffend wordt gebruikt.

Op 16 juli 2025 heeft de Commissie twee nieuwe verordeningen voorgesteld. De eerste hiervan is de verordening tot oprichting van het Europees Fonds voor concurrentievermogen (EFC): een begrotingsinstrument ter ondersteuning van belangrijke Europese technologieën en strategische sectoren. De tweede is de verordening tot vaststelling van het tiende kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (Horizon Europa). Samen moeten deze voorstellen zorgen voor een naadloze overgang van fundamenteel onderzoek naar toegepast onderzoek en vervolgens naar start-ups en scale-ups. In het EFC-voorstel zal ook een specifiek programma voor onderzoeks- en innovatieactiviteiten op defensiegebied worden opgenomen. De gezamenlijke begroting van deze voorstellen zal 409 miljard euro bedragen, wat neerkomt op een vijfde van de totale voorgestelde begroting voor de periode 2028‑2034.

De auditors hebben de volgende hoofdpunten behandeld:

• Investeren in concurrentievermogen, innovatie en onderzoek is een beleidsprioriteit van de gehele EU en heeft mogelijk ook een hoge Europese meerwaarde. Er bestaat echter geen gemeenschappelijke definitie van dit concept in de EU-wetgeving of in de voorstellen voor het ECF en Horizon Europa.
• De auditors merken op dat in beide voorstellen talrijke verwijzingen naar de horizontale prioriteiten van de EU zijn opgenomen. Noch de Commissie, noch de lidstaten beschikken echter over uitgebreide en betrouwbare gegevens over het gebruik van EU-geld voor de desbetreffende doelstellingen. In de voorstellen wordt bovendien geen oplossing voor dit probleem geboden. Ook moet verder worden verduidelijkt hoe het beginsel van “excellentie” moet worden toegepast. Daarnaast wordt in het voorstel tot vaststelling van Horizon Europa verwezen naar het proces van het Europees Semester. De ontwerpverordening tot oprichting van het EFC bevat daarentegen geen verwijzing naar dit proces.
• Met het ECF-voorstel kan geld snel over verschillende beleidsterreinen worden herverdeeld en kunnen lidstaten of andere belanghebbenden zelfs aanvullende bijdragen leveren. De auditors wijzen erop dat deze grotere begrotingsflexibiliteit gevolgen voor de staatssteun kan hebben die moeten worden verduidelijkt. Zij bevelen ook aan om te specificeren hoe vaak de middelen voor garanties, leningen of deelnemingen in de loop van het programma minimaal moeten worden hergebruikt (de zogenoemde revolverende capaciteit). Verder bevelen de auditors aan om de beheersvergoedingen voor de partners die het programma uitvoeren (zoals de Europese Investeringsbank of andere financiële instellingen) op een redelijk laag niveau vast te stellen.
• Beide voorstellen zijn gericht op vereenvoudiging door middel van één rulebook, geharmoniseerde betalingsvoorwaarden en uniforme gegevensuitwisseling. Sommige belangrijke elementen moeten echter worden verduidelijkt. Dit is bijvoorbeeld het geval voor aanbestedingen, voor het gebruik van financiering die niet gekoppeld is aan kosten en voor vereenvoudigde kostenopties.
• Verder wijzen de auditors op enkele risico’s op het gebied van naleving, transparantie, verantwoordingsplicht en traceerbaarheid van de bestede middelen. Met name onderzoek is een risicovol uitgaventerrein waar vaak materiële fouten worden gemaakt. Aan bepaalde innovatieve benaderingen, zoals precommerciële aanbestedingen, zou bijzondere aandacht moeten worden besteed. Vereenvoudigingsmaatregelen (bv. forfaitaire bedragen) zorgen voor minder administratieve rompslomp, maar de regels voor de toepassing ervan moeten duidelijk zijn.
• Aangezien de financiering direct of indirect door de Commissie zal worden beheerd (bv. via partnerschappen, gemeenschappelijke ondernemingen en de EIB), zal de ERK hierover de volledige controlebevoegdheid hebben. De auditors dringen er echter op aan dat hun controlebevoegdheden in alle overeenkomsten met de uitvoerende entiteiten, begunstigden en derden worden gewaarborgd.
• Ten slotte bevatten de voorstellen voor de periode 2028‑2034 een nieuwe toevoeging: in een horizontale verordening, die in een ander advies van de ERK zal worden behandeld, wordt uiteengezet hoe de prestaties van de programma’s zullen worden gemonitord, beoordeeld en geëvalueerd.

Achtergrond

Uit de langetermijnbegroting van de EU — het meerjarig financieel kader (MFK) — worden programma’s op alle beleidsterreinen van de EU gefinancierd. Het nieuwe MFK voor de periode 2028‑2034 zal in totaal bijna 2 biljoen euro bedragen.

De adviezen die vandaag worden gepubliceerd, zijn de eerste van een reeks. In de komende weken zullen de auditors zich namelijk ook buigen over de financiële deugdelijkheid van verschillende andere voorstellen van de Commissie voor het nieuwe MFK. De Raad van de EU en het Europees Parlement, die de begroting uiteindelijk zullen vaststellen, hebben de auditors om advies gevraagd voordat zij zelf de voorstellen onder de loep zullen nemen.

De adviezen zijn in het Engels beschikbaar op de website van de ERK; andere EU-talen volgen binnenkort.

Perscontact

Persdienst van de ERK: press@eca.europa.eu

• Damijan Fišer: (+352) 621 552 224
• Claudia Spiti: (+352) 691 553 547