Europäischer Rechnungshof - European Court of Auditors
Ενωσιακός προϋπολογισμός 2028 2034: η γνώμη του ΕΕΣ για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το «Ορίζων Ευρώπη»
.jpg.jpg)
- Photo Info
- Download
Δελτίο Τύπου
Λουξεμβούργο, 12 Ιανουαρίου 2026
Ενωσιακός προϋπολογισμός 2028‑2034: η γνώμη του ΕΕΣ για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το «Ορίζων Ευρώπη»
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) εξέδωσε σήμερα δύο γνώμες σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αφορούν την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της έρευνας και της καινοτομίας στην ΕΕ με τη βοήθεια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας και του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» . Πρόκειται για τις δύο πρώτες από μια σειρά γνωμών που πρόκειται να εκδώσει το ΕΕΣ σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις που αφορούν τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028‑2034. Σκοπός μας είναι να παράσχουμε ανεξάρτητες και εξειδικευμένες συμβουλές σχετικά με τον σχεδιασμό και τη διακυβέρνηση του προϋπολογισμού, καθώς και το πλαίσιο επιδόσεων και τις ρυθμίσεις περί χρηματοοικονομικών δικλίδων. Με τις συμβουλές αυτές επιδιώκουμε να εξασφαλίσουμε όχι μόνο ότι οι πρωτοβουλίες προάγουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, αλλά και ότι τα ενωσιακά κεφάλαια χρησιμοποιούνται αποδοτικά και αποτελεσματικά.
Στις 16 Ιουλίου 2025, η Επιτροπή πρότεινε νέους κανονισμούς που αφορούν τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας (ΕΤΑ), ενός μέσου στο πλαίσιο του προϋπολογισμού για τη στήριξη βασικών ευρωπαϊκών τεχνολογιών και στρατηγικών τομέων, και το 10ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία, γνωστό ως «Ορίζων Ευρώπη». Από κοινού τα προγράμματα αυτά σκοπό έχουν να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη ροή από τη βασική έρευνα στην εφαρμοσμένη έρευνα έως τις νεοφυείς και, τελικά, τις επεκτεινόμενες επιχειρήσεις. Η πρόταση για το ΕΤΑ θα συμπεριλαμβάνει επίσης ειδικό πρόγραμμα για δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας στον τομέα της άμυνας. Οι προβλεπόμενες δαπάνες για τα προγράμματα αυτά θα ανέρχονται από κοινού σε 409 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή στο ένα πέμπτο του προϋπολογισμού που προτείνεται για την περίοδο 2028‑2034.
Το ΕΕΣ επικεντρώνεται στα ακόλουθα βασικά ζητήματα:
- Η πραγματοποίηση επενδύσεων στην ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και την έρευνα αποτελεί στόχο όλων των ενωσιακών πολιτικών, δυνητικά δε έχει και υψηλή ενωσιακή προστιθέμενη αξία. Παρόλα αυτά, ούτε η ενωσιακή νομοθεσία ούτε οι προτάσεις για το ΕΤΑ και το «Ορίζων Ευρώπη» περιέχουν κοινό ορισμό της έννοιας αυτής.
- Το ΕΕΣ επισημαίνει ότι και οι δύο προτάσεις περιέχουν πολυάριθμες αναφορές στις διατομεακές προτεραιότητες της ΕΕ. Ωστόσο, ούτε η Επιτροπή ούτε τα κράτη μέλη διαθέτουν συνολικά και αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με τη χρήση ενωσιακών κονδυλίων για την επίτευξη των σχετικών στόχων. Οι προτάσεις της Επιτροπής δεν προβλέπουν λύση για το πρόβλημα αυτό. Επίσης, υπάρχει ανάγκη να αποσαφηνιστεί περαιτέρω πώς θα εφαρμόζεται η αρχή της «αριστείας». Επιπλέον, ενώ η πρόταση για το «Ορίζων Ευρώπη» αναφέρεται στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεν συμβαίνει το ίδιο με το σχέδιο κανονισμού για το ΕΤΑ.
- Σύμφωνα με την πρόταση για το ΕΤΑ, τα κεφάλαια θα μπορούν να ανακατανέμονται γρήγορα μεταξύ τομέων πολιτικής, και μάλιστα τα κράτη μέλη ή άλλοι συμφεροντούχοι θα μπορούν να προβαίνουν σε πρόσθετες εισφορές. Το ΕΕΣ επισημαίνει ότι αυτή η ενισχυμένη ευελιξία του προϋπολογισμού μπορεί να έχει επιπτώσεις όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, οι οποίες χρήζουν διασαφήνισης. Συνιστά επίσης την καθιέρωση ελάχιστων απαιτήσεων σχετικά με τη δυνατότητα ανακύκλωσης της χρηματοδότησης, ήτοι την επαναχρησιμοποίησή της περισσότερες από μία φορές για εγγυήσεις, δάνεια και συμμετοχές στο μετοχικό κεφάλαιο κατά τη διάρκεια της υλοποίησης ενός προγράμματος, και τη διατήρηση των εξόδων διαχείρισης των εταίρων που υλοποιούν το πρόγραμμα (όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ή άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα) σε ευλόγως χαμηλά επίπεδα.
- Αμφότερες οι προτάσεις επιδιώκουν την απλούστευση μέσω ενιαίου εγχειριδίου κανόνων, εναρμονισμένων όρων πληρωμής και ανταλλαγής ενοποιημένων δεδομένων. Ωστόσο, πρέπει να αποσαφηνιστούν ορισμένα βασικά θέματα, όπως αυτά που αφορούν τις συμβάσεις, τη χρήση χρηματοδότησης που δεν συνδέεται με δαπάνες και τις επιλογές απλουστευμένου κόστους.
- Επιπλέον, το ΕΕΣ επισημαίνει ορισμένους κινδύνους ως προς τη συμμόρφωση, τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την ιχνηλασιμότητα των δαπανώμενων κονδυλίων. Ιδιαίτερα η έρευνα αποτελεί τομέα δαπανών υψηλού κινδύνου, όπου τα σφάλματα είναι συχνά και σημαντικά. Ορισμένες καινοτόμες προσεγγίσεις, όπως οι προεμπορικές συμβάσεις, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Τα μέτρα απλούστευσης, όπως τα κατ’ αποκοπή ποσά, μειώνουν τον διοικητικό φόρτο, η χρήση τους ωστόσο απαιτεί σαφείς κανόνες.
- Καθώς τη διαχείριση της χρηματοδότησης θα έχει η Επιτροπή άμεσα ή έμμεσα (π.χ. μέσω εταιρικών σχέσεων, κοινών επιχειρήσεων και της ΕΤΕπ), το ΕΕΣ θα διαθέτει πλήρη δικαιώματα ελέγχου. Ωστόσο, ζητά τη διασφάλιση αυτών των δικαιωμάτων του στο πλαίσιο τυχόν συμφωνιών με εντεταλμένες οντότητες, δικαιούχους και τρίτους.
- Τέλος, ένας άλλος νεωτερισμός των προτάσεων για την περίοδο 2028‑2034 είναι ότι ένας οριζόντιος κανονισμός, για τον οποίο το ΕΕΣ θα γνωμοδοτήσει χωριστά, καθορίζει τον τρόπο παρακολούθησης, μέτρησης και αξιολόγησης των επιδόσεων των προγραμμάτων.
Γενικές πληροφορίες
Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ, γνωστός ως το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), προβλέπει τη χρηματοδότηση προγραμμάτων σε όλους τους τομείς πολιτικής της ΕΕ. Το νέο ΠΔΠ θα ανέρχεται συνολικά σε σχεδόν 2 τρισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2028‑2034.
Οι σημερινές γνώμες είναι οι πρώτες από μια σειρά γνωμών που θα εκδώσει το ΕΕΣ τις επόμενες εβδομάδες, στις οποίες θα αναλύει τη χρηματοοικονομική αρτιότητα διάφορων ακόμη προτάσεων της Επιτροπής για το νέο ΠΔΠ. Το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα οποία θα εγκρίνουν τελικά τον προϋπολογισμό, ζήτησαν από το ΕΕΣ να γνωμοδοτήσει σχετικά, προτού εξετάσουν τα ίδια τις εν λόγω προτάσεις.
Οι γνώμες είναι διαθέσιμες στον ιστότοπο του ΕΕΣ στα αγγλικά, σύντομα δε θα διατίθενται και στις υπόλοιπες γλώσσες της ΕΕ.
Επικοινωνία με τον Τύπο
Γραφείο Τύπου του ΕΕΣ: press@eca.europa.eu
- Damijan Fišer: (+352) 621 552 224
- Claudia Spiti: (+352) 691 553 547