Europäischer Rechnungshof - European Court of Auditors
EU-begroting voor 2028 2034: auditors geven advies over het nieuwe voorstel voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid
- Photo Info
- Download
Persbericht
Luxemburg, 9 februari 2026
EU-begroting voor 2028‑2034: auditors geven advies over het nieuwe voorstel voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid
De financiële toezichthouder van de EU heeft zijn standpunt gegeven over de ontwerpwetgeving. Zodra deze is aangenomen, zal ze van 2028 tot en met 2034 van toepassing zijn op de sectoren landbouw en voedsel in de EU. De Europese Rekenkamer (ERK) heeft vandaag een verslag gepubliceerd waarin zij het Europees Parlement en de Raad van de EU onafhankelijk deskundig advies geeft over de voorstellen van de Europese Commissie voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) en de gemeenschappelijke marktordening (GMO). De auditors maken opmerkingen over het ontwerp en de uitvoering van het toekomstige GLB, met het oog op goed financieel beheer, verantwoordingsplicht en meerwaarde van de EU. Zij waarschuwen voor verschillende risico’s als gevolg van onzekerheid en onduidelijkheid. Verder benadrukken ze dat EU-financiering traceerbaar moet blijven.
In 2025 heeft de Commissie voorgesteld om in totaal 2 biljoen euro beschikbaar te stellen voor de EU-begroting 2028‑2034, ofwel het meerjarig financieel kader (MFK). Met een begroting van ongeveer 865 miljard euro vormt het Europees Fonds het grootste onderdeel van het volgende MFK. Het GLB — momenteel het grootste programma voor landbouwuitgaven van de EU — zou worden gefinancierd uit dit nieuwe fonds op basis van nationale plannen. Dit is de eerste keer sinds de oprichting van het GLB in 1962 dat er geen specifiek fonds voor landbouw wordt ingesteld. Het voorstel van de Commissie houdt ook een belangrijke structurele verandering in. Het maakt namelijk een einde aan de traditionele GLB-steun op basis van twee pijlers: één voor landbouwers en de agrovoedingssector en één voor plattelandsontwikkeling.
De auditors constateerden dat ingewikkelde plannings- en vaststellingsregelingen, samen met een complexere juridische structuur van het GLB, het risico op onzekerheid vergroten. Daardoor neemt de voorspelbaarheid voor begunstigden af en kan de uitbetaling van middelen vertraging oplopen. Dit zou uiteindelijk het vereenvoudigingsdoel kunnen ondermijnen. In het interinstitutioneel akkoord tussen de voorzitters van het Europees Parlement en de Commissie en het voorzitterschap van de Raad van november 2025 werd overeengekomen om sommige bepalingen van het Europees Fonds over te hevelen naar de GLB-verordening. Wat dit betreft zijn de auditors van mening dat de EU-wetgevers verdere relevante bepalingen zouden kunnen overhevelen om het beleid completer te maken.
Er zou echter ook enige onzekerheid kunnen ontstaan, aangezien het totale bedrag van de GLB-financiering pas bekend zal zijn nadat de nationale plannen in het kader van het Europees Fonds zijn goedgekeurd. Voor de ontvangers van middelen zou dit in de planningsfase tot onvoorspelbaarheid kunnen leiden over de hoogte van het geld waarover zij zouden beschikken. Het kan ook een uitdaging zijn om de GLB-uitgaven in het kader van het huidige MFK te vergelijken met de mogelijke toewijzing ervan in het kader van het volgende MFK.
Verdere onzekerheid vloeit voort uit een gebrek aan duidelijkheid over welke GLB-maatregelen op output moeten worden gebaseerd en welke op mijlpalen en streefdoelen. Dit leidt mogelijk tot inconsistentie tussen EU-landen. In dit verband benadrukken de auditors dat ook bij maatregelen die op mijlpalen en streefdoelen zijn gebaseerd, de verantwoordingsplicht en traceerbaarheid moeten worden gewaarborgd. Met name de traceerbaarheid van de rekeningen tot aan de eindbegunstigden (bv. landbouwers) is een niet-onderhandelbare voorwaarde voor de ERK om haar taak te kunnen vervullen.
Gezien de omvang van de voorgestelde wijzigingen en de flexibiliteit die de EU-landen wordt geboden bij het opstellen van hun nationale plannen, is het moeilijk om de mogelijke gevolgen van de voorstellen van de Commissie voor de toewijzing van nationale uitgaven realistisch in te schatten. Bovendien mag grotere flexibiliteit voor EU-landen geen afbreuk doen aan de gemeenschappelijke doelstellingen van het GLB, zoals een eerlijk inkomen voor landbouwers, milieuzorg en klimaatactie, en voedselzekerheid. Dit zou namelijk kunnen leiden tot een ongelijk speelveld voor landbouwers en een negatief effect kunnen hebben op eerlijke concurrentie en de werking van de interne markt. Om dit risico te beperken, zal de Commissie haar versterkte sturende rol doeltreffend moeten vervullen.
Achtergrondinformatie
Het Europees Fonds zou afzonderlijke fondsen samenvoegen en EU-financiering voor verschillende langlopende beleidsmaatregelen onderbrengen in één nationaal plan per land. GLB-betalingen aan lidstaten kunnen worden gebaseerd op output of op het behalen van mijlpalen en streefdoelen. Het GLB zou een minimale begrotingstoewijzing van 293,7 miljard euro ontvangen voor inkomenssteun aan landbouwers (het “geoormerkte” bedrag). Andere GLB-maatregelen — zoals het Leader-programma voor plattelandsontwikkeling dat lokale gemeenschappen versterkt, steun voor de ultraperifere gebieden, en de EU-schoolregeling — zouden daarentegen worden gefinancierd uit het niet-geoormerkte bedrag. In het interinstitutioneel akkoord wordt een “plattelandsdoelstelling” voorgesteld van 10 % van het niet-geoormerkte bedrag (ten minste 48,7 miljard euro in lopende prijzen). Bovendien heeft de Commissie in het kader van de overeenkomst tussen de EU en Mercosur voorgesteld dat de EU-lidstaten vanaf 2028 ook toegang moeten krijgen tot zo’n 45 miljard euro uit het flexibiliteitsbedrag om tegemoet te komen aan de behoeften van landbouwers en plattelandsgemeenschappen.
Het huidige advies maakt deel uit van een reeks adviezen over MFK-voorstellen. Het is in het Engels beschikbaar op de website van de ERK; andere EU-talen volgen binnenkort. De ERK heeft onlangs adviezen uitgebracht over de voorstellen betreffende het Europees Fonds voor concurrentievermogen, Horizon Europa, de MFK-verordening en de eigen middelen van de EU. Binnenkort zal zij nog meer adviezen publiceren, onder meer over het Europees Fonds, het prestatiekader, “Europa in de wereld”, het Uniemechanisme voor civiele bescherming en Erasmus+. De Raad van de EU en het Europees Parlement hebben de auditors om advies gevraagd voordat zij zelf de voorstellen onder de loep zullen nemen.
Gerelateerde links
Advies over het nieuwe GLB-voorstel
Perscontact
Persdienst van de ERK: press@eca.europa.eu
Damijan Fišer: (+352) 621 552 224