Europäischer Rechnungshof - European Court of Auditors
Budżet Unii na lata 2028–2034 – kontrolerzy Trybunału opublikowali opinie na temat proponowanych zasad wydatkowania i źródeł dochodów
Komunikat prasowy
Luksemburg, 28 stycznia 2026 r.
Budżet Unii na lata 2028–2034 – kontrolerzy Trybunału opublikowali opinie na temat proponowanych zasad wydatkowania i źródeł dochodów
Europejski Trybunał Obrachunkowy wydał dziś dwie opinie w sprawie projektów aktów prawnych przedstawionych przez Komisję Europejską. Te zaproponowane przez Komisję przepisy będą regulować – po zatwierdzeniu przez unijnych prawodawców – wydatki i dochody Unii w latach 2028–2034. W opublikowanych właśnie opiniach kontrolerzy przedstawili Parlamentowi Europejskiemu i Radzie UE swoją niezależną, ekspercką ocenę proponowanej koncepcji kolejnego siedmioletniego budżetu i pułapów budżetowych oraz nowego systemu zasobów własnych UE mających sfinansować budżet Unii. Po raz pierwszy w budżecie przewidziano nowe kategorie dochodów: dochody oparte na niezebranych e-odpadach, dochody oparte na akcyzie na tytoń oraz dochody oparte na wkładach przedsiębiorstw uzyskujących roczne przychody ze sprzedaży powyżej 100 mln euro. Uwzględniono w nim też wcześniej zaproponowane dochody oparte na mechanizmie dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 i oparte na systemie handlu uprawnieniami do emisji.
16 lipca 2025 r. Komisja przedstawiła wniosek ustawodawczy dotyczący rozporządzenia w sprawie nowych wieloletnich ram finansowych (WRF) i wniosek ustawodawczy dotyczący nowego systemu zasobów własnych UE. Są one częścią pakietu wniosków odnoszących się do WRF na lata 2028–2034. Komisja zaproponowała siedmioletni budżet w wysokości 2 bln euro (w cenach bieżących), co oznacza wzrost o 59% w porównaniu z obecnymi WRF. Aby sfinansować zwiększony budżet, zaproponowała również wprowadzenie pięciu nowych kategorii zasobów własnych – ich łączna liczba wyniosłaby dziewięć. Kontrolerzy wskazali szereg istotnych kwestii, które prawodawcy UE powinni wziąć pod uwagę w toku zbliżających się negocjacji.
Jeśli chodzi o wydatki:
- Pułapy zaproponowane w odniesieniu do kolejnych WRF są o 59% wyższe niż pułapy przewidziane w obecnych WRF i mają wynieść 1,26% dochodu narodowego brutto (DNB) UE. Niemniej – jeśli z obliczeń wyłączyć spłaty w ramach unijnego programu odbudowy po pandemii (NGEU) – pułapy wyrażone jako odsetek DNB UE mają wzrosnąć z 1,13% w obecnym okresie do proponowanego 1,15%.
- Komisja proponuje, aby część budżetu UE, którą zarządza wspólnie z państwami członkowskimi, została zmniejszona o 20 punktów procentowych. Wynikający z tego znaczny wzrost udziału zarządzania bezpośredniego i pośredniego przez Komisję może jednak stwarzać trudności administracyjne, a także wpływać na geograficzny rozkład wydatków.
- Wniosek ustawodawczy, o którym mowa, ma doprowadzić do uproszczenia struktury budżetu przez zmniejszenie liczby programów z 52 do 16. To, na ile z tego uproszczenia skorzystają ostateczni odbiorcy środków unijnych, będzie jednak zależało od sposobu, w jaki zasady wdrażania i ustalenia dotyczące kontroli zostaną opracowane i wdrożone w praktyce. Jednocześnie proponowane uproszczenie instrumentów elastyczności nie rozstrzyga wszystkich niejasnych kwestii.
- Wniosek Komisji przewiduje lepszą ochronę budżetu UE przed wahaniami inflacji, ale przy podejmowaniu ostatecznej decyzji w sprawie metodyki dostosowania będzie należało wziąć pod uwagę ewentualne konsekwencje.
Jeśli chodzi o dochody:
- Komisja szacuje, że proponowane zmiany wygenerują średnio dla budżetu UE dodatkowe 58 mld euro rocznie w okresie obowiązywania WRF na lata 2028–2034. Choć Komisja uważa, że nowe zasoby własne UE zmniejszą obciążenie po stronie państw członkowskich, kontrolerzy ustalili jednak, że 77% tych dodatkowych dochodów będzie nadal finansowane z budżetów krajowych. Aby wesprzeć finansowanie nowych i obecnie realizowanych priorytetów w różnych obszarach polityki, przewidziano wzrost łącznych corocznych wkładów krajowych w kolejnych WRF o 48% – ze 140,7 mld euro do 208,5 mld euro.
- Wniosek ma przyczynić się do osiągnięcia celu, jakim jest zmniejszenie udziału zasobów własnych opartych na DNB. Przewiduje się, że w istocie udział wkładów opartych na DNB w finansowaniu rocznego budżetu UE zmniejszy się do średnio 55% w porównaniu z 67% w obecnych WRF (nawet jeśli ma wzrosnąć w wartościach bezwzględnych). Ponieważ te zasoby własne będą wciąż pełnić funkcję bilansującą, wszelki niedobór w innych źródłach dochodów zostanie zrekompensowany wzrostem wkładów opartych na DNB.
- Kontrolerzy z zadowoleniem przyjmują propozycję zniesienia mechanizmów korekty, zgodnie z którymi niektóre państwa członkowskie wnoszą mniejsze wkłady oparte na DNB, podatku od wartości dodanej (VAT) i tworzywach sztucznych niepoddawanych recyklingowi. Dzięki likwidacji tych mechanizmów zasoby te zostaną uproszczone i będą bardziej przejrzyste. Ostrzegają natomiast, że stworzenie pięciu nowych źródeł dochodów sprawi, iż – pomimo pewnych uproszczeń w sposobie obliczania niektórych kategorii zasobów własnych – system zasobów własnych stanie się bardziej złożony. Ponadto nałożenie daniny finansowej na przedsiębiorstwa mogłoby być sprzeczne z celami UE w zakresie konkurencyjności. Co więcej, pułapy zasobów własnych należy poddać ponownej ocenie w związku z uzgodnieniem pożyczki dla Ukrainy w wysokości 90 mld euro.
Informacje ogólne
WRF określają ramy finansowania programów we wszystkich obszarach polityki UE. Obecne WRF na lata 2021–2027 opiewają na kwotę 1,2 bln euro. Zdaniem Komisji obecny system zasobów własnych, coraz bardziej zależny od wkładów opartych na DNB, stanie się niewydolny, jeśli wziąć pod uwagę ograniczenia budżetowe w państwach członkowskich. Jednocześnie potrzeby finansowe wzrosną ze względu na konieczność spłaty pożyczek w ramach NGEU, która ma rozpocząć się w 2028 r.
Opublikowane dzisiaj opinie należą do pakietu opinii Trybunału w sprawie wniosków dotyczących kolejnych WRF. Europejski Trybunał Obrachunkowy wydał niedawno opinie w sprawie proponowanego Europejskiego Funduszu Konkurencyjności i programu „Horyzont Europa” i opublikuje kolejne opinie dotyczące WRF w lutym i marcu. Rada UE i Parlament Europejski zwróciły się do Trybunału o sporządzenie tych opinii. Opinie te zostaną następnie wzięte przez nie pod uwagę w trakcie rozpatrywania wniosków Komisji. Opinie są dostępne na stronie internetowej Trybunału w języku angielskim. Pozostałe wersje językowe zostaną opublikowane wkrótce. Wniosek Komisji należy interpretować łącznie z istotnymi rozporządzeniami uzupełniającymi, które zostaną dopiero opublikowane.
Przydatne linki
Opinia 03/2026 w sprawie rozporządzenia w sprawie WRF
Opinia 04/2026 w sprawie nowych zasobów własnych UE
Contact:
ECA press office: press@eca.europa.eu